Գրառումներ Մորզէի հայկական այբուբեն
Մորզէի հայկական այբուբեն
Cancel

Մորզէի հայկական այբուբեն

Նախորդ օրը հայերէն վիքիպեդիայում Մորզէի այբուբենի մասին յօդուած էի կարդում։ Յօդուածում ներկայացուած էր այբուբենի լատինատառ տարբերակը, որը ի տարբերութիւն ռուսականի թարգմանուած չէր։

Փորձեցի տարբեր տեղեր հարցումներ անել, իմանալու արդեօք կայ Մորզէի այբուբենի հայկական տարբերակը։

Թթում Նորայրը ինձ հետ կիսուեց մի գրառմամբ, որտեղ պատմում էր, թե ինչպէս է իր պապիկը առաջին դասարանում իրեն տուել այբուբենի հայատառ տարբերակը, տետրի թղթի վրայ արտագրած։

Ընկերներիցս մէկը նոյնպէս հաստատեց, որ փոքր տարիքում ունեցել է նման գիրք։ Մնում էր միայն գտնել այն։

Առցանց արխիւներում ժամեր տեւած որոնումների արդիւնքում, ազգային գրադարանի արխիւից գտայ՝ «Հեռագրի հեռախոսի յեվ ռադիոյի մասին», 1929թ.-ին հրատարակուած ձեռնարկը։ Գրքում ներկայացուած էր այբուբենի կիրառման կարգը եւ ի ուրախութիւն ինձ հայերէն տարբերակը։

Մորզէի հայկական այբուբեն՝

հայ.լատին.կոդ հայ.լատին.կոդ թիւկոդ
Աa· − Շ − − − − 0− − − − −
Բb− · · · Ոo− − − 1· − − − −
Գg− − · Չ − − − · 2· · − − −
Դd− · · Պp· − − · 3· · · − −
Եe· Ջ − · − · · 4· · · · −
Զz− − · · Ռ· − · · − · 5· · · · ·
Ըy− · − − Սs· · · 6− · · · ·
Թ − − · − − Վw· − − 7− − · · ·
Ժv· · · − Տt 8− − − · ·
Իi· · Րr· − · 9− − − − ·
Լl· − · · Ցc− · − ·   
Խh· · · · Փ · · − · −   
Ծ@· − − · − · Քx− · · −   
Կk− · − Ֆf· · − ·   
Հ · − − − · Ուu· · −   
Ձ/− · · − · -− · · · · −   
Ղq− − · − / − − − − − −   
Ճ · − · − · ..· · · · · ·   
Մm− − ,,· − · − · −   
Յj· − − − ::− − − · · ·   
Նn− ·       

Այբուբենում բացակայում են՝ «է», «օ», «եւ» տառերը։ Դա գալիս է տուեալ ժամանակաշրջանի հայերէնի ուղղագրութիւնից, որը պարզ երեւում է նաեւ բնագրում։ «է» տառի փոխարէն գրւում է՝ «ե», «ե»-ի փոխարէն՝ «յե», «եւ»-ի փոխարէն՝ «եվ» իսկ «օ»-ի փոխարէն «ո»։

Յիշողութիւններ Օդեսայից

Քուանտային ֆիզիկան վիճակախաղերում